اعتبار عامل « 200 » و والى يكسان بود . « 201 » هردو عنوان نيز به نوبت گاه براى اين شخصيت و گاه براى آن يكى به كار مىرفت . « 202 » در عصر امويان ، تشكيلات ايران - همان گونه كه ملاحظه شد - از بين النهرين ( كوفه « 203 » و بصره ) اداره مىشد ، همچنان‌كه در عصر ساسانيان ايران از تيسفون - سلوكيه اداره مىشد . « 204 » شايد در آغاز در اجراى اين قاعده هنوز از اصل عمر - كه برطبق آن بين مدينه و مراكز نظامى - سياسى در سرزمينهاى فتح‌شده نبايد ارتباط زيادى برقرار باشد - پيروى مىشد . « 205 » چنين بوده است كه در عصر نخستين امويان قطعا وضع فوق‌العاده مطمئنى وجود داشته است . دو حاكم بزرگ ، زياد بن ابيه و حجاج بن يوسف « 206 » در دمشق همواره مشعوف مىشدند كه بتوانند تداوم اين‌گونه رابطه را امكان‌پذير كنند . هردو حاكم هنوز در مفهوم نظريه حقوق اساسى ، واقعا داراى قدرتى نامحدود بودند ، به يك حاكم ، فرماندهى عالى نظامى به انضمام طبقه‌بندى افراد و تعيين ميزان حقوق آنان واگذار شد ، همچنين او اجراى قوانين حقوقى به انضمام انتصاب قضات ، افزايش ماليات و نيز سازماندهى

--> ( 200 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 161 . ( 201 ) . به‌عنوان اصطلاحى فنى براى « به‌عنوان عامل منصوب شد » همچنين « ولى » نيز به كار رفته است : طبرى ، تاريخ 2 ، ص 188 . - برعكس : « استعمله » براى « ولايه » آورده شده است : همان كتاب ، 2 ، ص 1418 ( سال 2 - 101 ه / 1 - 720 م ) . رجوع كنيد همچنين به : كتاب الاغانى / قاهره ، ج 6 ، ص 43 سطر 14 با ص 45 سطر 2 . ( 202 ) . رجوع كنيد به طور مثال به : طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1661 با 1664 ( سال 120 ه / 738 م ) . - اصطلاح ايرانى براى « تشكيلات » به نظر مىرسد كه « كتخدانيه » باشد . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1636 و بعد . - تقسيم‌بنديهاى دقيق عناوين « عامل » و « والى » را Lokk 71 بررسى كرده است : كه البتّه براى ايران زياد مصداق ندارد . ( 203 ) . حتى در زمان عمر : بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 309 ( همدان ) . ( 204 ) . در مورد تقسيمات ولايتى عصر ساسانى رجوع كنيد به : Christensen 131 - 135 ، - تصويرى كه مسلمانان از تشكيلات ساسانى تجسم كردند ( و از آن طريق تأثير تشكيلات ساسانى در حكومت اسلامى را علاوه بر طبرى / چاپ نلدكه ، جهشيارى نيز در : كتاب الوزراء ، ص 12 - 6 ارائه مىدهد . ( 205 ) . طبرى تاريخ 1 ، ص 2360 ( حدود سال 16 ه / 636 م ) . ( 206 ) . Henri Lammens : Ziad ibn ahihi , Vice - roi de l'Iraq , lieutenant de Mo c - aWia I er'' , in Lammens , Om . Jean Perier : La Vied'al - Hadidjadj Ibn yousouf d'apres les - . ( همچنين درباره المغيره مطالبى دارد ) 27 - . 161 Sources arabes , ( Paris 1904 )